Chẩn đoán và phương pháp điều trị bệnh viêm tai giữa ở người lớn và trẻ nhỏ

viêm tai giữa

Viêm tai giữa là bệnh lý có thể gặp ở cả người lớn và trẻ em. Điều đáng nói là nếu bị viêm tai giữa mà không chữa trị kịp thời, sẽ dẫn đến nhiều biến chứng rất nguy hiểm không chỉ ở tai, mà nguy hiểm hơn là biến chứng đối với não.

Tìm hiểu bệnh viêm tai giữa

Viêm tai giữa là tình trạng viêm toàn bộ hệ thống hòm nhĩ và xương chũm (nằm ở sau màng nhĩ). Bệnh thường tạo ra dịch trong hòm nhĩ, dịch này có thể nhiễm trùng hoặc vô trùng. Viêm tai giữa là một trong những bệnh thường gặp nhất, đứng hàng thứ hai sau viêm nhiễm đường hô hấp trên cấp ở trẻ em và có khả năng xảy ra đối với người lớn.

Có hai dạng chính là viêm tai giữa cấp tính và viêm tai giữa có dịch tiết.

  • Viêm tai giữa cấp là sự viêm nhiễm dai dẳng ở tai giữa. Bệnh này có thể là nguyên nhân đang xảy ra làm tổn thương tai giữa và màng nhĩ, tổn thương kéo dài có thể làm chảy dịch liên tục qua lỗ thủng màng nhĩ.
  • Viêm tai giữa có dịch tiết là tình trạng tai giữa có dịch không nhiễm trùng trong hơn ba tháng. Bệnh thường không có các triệu chứng cơ năng rõ ràng, đôi khi người bệnh chỉ có cảm giác đầy nặng tai.

Các dạng trên đều có thể liên quan đến tình trạng khiếm thính ở bệnh nhân. Mất thính lực trong viêm tai giữa có dịch tiết do bệnh kéo dài, có thể ảnh hưởng đến khả năng học ở trẻ mắc bệnh. Hiện tượng viêm tai giữa cấp tính có thể chuyển dần thành viêm tai giữa có mủ, chảy mủ hoặc thanh dịch nếu không có biện pháp xử lý đúng cách.

Triệu chứng của bệnh

Triệu chứng viêm tai giữa ở người lớn và trẻ em sẽ khác nhau, cụ thể:

Đối với người lớn

Ở người lớn các triệu chứng viêm tai giữa đó là cảm thấy đau tai. Cảm giác này đôi khi kèm theo nhói và giật giật ở tai. Có những trường hợp bệnh nhân bị đau lan lên cả phần đầu khiến cho một tai hoặc hai tai tê cứng, khi sờ vào thấy hơi sưng và nóng.Ngoài ra người lớn cũng sẽ thấy tai bị ù, sức nghe bị giảm sút, nghe không rõ và hay thấy trong tai có cảm giác ọc ọc như có nước.

Viêm tai giữa định nghĩa là bất kỳ tình trạng viêm nào của tai giữa với nhiều thể lâm sàng diễn tiến theo thời gian, căn nguyên, triệu chứng và dấu hiện thực thể như : viêm tai giữa cấp tính, viêm tai giữa thanh dịch, viêm tai giữa mạn tính.

  • Viêm tai giữa cấp tính khởi phát đột ngột, rầm rộ với những biểu hiện cấp tính như đau tai, chảy mủ tai, tiêu chảy, sốt, cáu gắt, khó chịu, chán ăn.
  • Viêm tai giữa thanh dịch: thường theo sau những đợt viêm tai giữa cấp. Bệnh diễn tiến âm thầm và không có biểu hiện triệu chứng rõ ràng. Khi diễn tiến kéo dài mà không phát hiện, điều trị kịp thời sẽ tiến đến viêm tai giữa mạn tính ít nhất sau 6 tuần với biểu hiện chảy mủ tai dai dẳng, ù tai thường xuyên kèm giảm thính lực

viêm tai giữa

Triệu chứng của bệnh viêm tai giữa ở trẻ

Các triệu chứng thực thể của viêm tai giữa cấp bao gồm màng nhĩ phồng hoặc không di động khi bơm khí vào tai, dịch chảy ra từ tai (không liên quan đến viêm ống tai ngoài).

Viêm tai giữa ở trẻ nhỏ thường biểu hiện bằng các triệu chứng sau:

  • Trẻ sốt, thường là sốt cao 39 – 40 độ C, quấy khóc nhiều, bỏ bú, kém ăn, nôn trớ, co giật.
  • Nếu là trẻ lớn, sẽ kêu đau tai, còn trẻ nhỏ chỉ biết lắc đầu, lấy tay dụi vào tai.
  • Rối loạn tiêu hóa: Trẻ đi ngoài lỏng, nhiều lần, xuất hiện gần như đồng thời với triệu chứng sốt.

Các em bé có triệu chứng sốt không rõ nguyên nhân, tiêu chảy và nôn đều phải được khám kỹ càng về tai mũi họng để có thể phát hiện sớm được bệnh viêm tai giữa cấp.

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, vài ngày sau (2-3 ngày) bệnh sẽ tiến triển sang giai đoạn vỡ mủ do màng tai bị thủng, mủ tự chảy ra ngoài qua lỗ tai với các biểu hiện sau:

  • Trẻ đỡ sốt, bớt quấy khóc, ăn được, ngủ được.
  • Hết rối loạn tiêu hóa, đi ngoài trở lại bình thường.
  • Không kêu đau tai nữa.

Thực ra lúc này bệnh không thuyên giảm mà bắt đầu chuyển sang giai đoạn mạn tính, với dấu hiệu rất quan trọng là chảy mủ tai.

Nếu vẫn không được điều trị bệnh sẽ diễn biến thành viêm tai giữa mạn tính hoặc viêm tai – xương chũm mạn tính, cùng với nguy cơ biến chứng có thể xảy ra vào bất kỳ lúc nào.

Các phương pháp chẩn đoán viêm tai giữa

Khi đến thăm khám tại cơ sở y tế, bác sĩ sẽ hỏi về các triệu chứng và thông tin bệnh sử của bạn. Sau đó, bác sĩ sẽ khám chi tiết khu vực tai, mũi, họng bằng một dụng cụ đặc biệt gọi là ống soi tai (otoscope). Nếu khám cho trẻ em, bác sĩ sẽ kiểm tra nhịp thở của bé bằng ống nghe.

Kiểm tra tai bằng đèn soi khí nén (pneumatic otoscope)

Thông thường, bác sĩ chỉ cần kiểm tra tai bằng đèn soi khí nén là đã chẩn đoán được tình trạng nhiễm trùng tai. Dụng cụ này cho phép bác sĩ nhìn vào trong tai và quan sát xem có dịch tụ phía sau màng nhĩ không.

Với cấu tạo và hoạt động đặc biệt, đèn soi khí nén sẽ đẩy một luồng không khí vào màng nhĩ, khiến màng nhĩ di chuyển. Nếu tai giữa bị tích tụ chất lỏng, màng nhĩ sẽ chuyển động rất ít hoặc không chuyển động.

Bác sĩ sẽ yêu cầu bạn thực hiện thêm các xét nghiệm khác để xác nhận lại chẩn đoán ban đầu. Việc này cũng có thể xảy ra khi bạn không đáp ứng với các phương pháp điều trị trước đó hoặc có các vấn đề nghiêm trọng khác cần được lưu ý hơn.

Các xét nghiệm bổ sung

  • Đo nhĩ lượng đồ (Tympanometry): Đo nhĩ lượng đồ là xét nghiệm dùng để đo phản ứng của màng nhĩ khi điều chỉnh áp suất không khí trong ống tai.
  • Phản xạ âm thanh (Acoustic reflectometry): Thử nghiệm này đo lường mức độ âm thanh phản xạ trở lại từ màng nhĩ. Đây là một cách gián tiếp để xác định có dịch tích tụ trong tai giữa hay không. Thông thường, màng nhĩ sẽ hấp thụ hầu hết âm thanh. Tuy nhiên, càng có nhiều áp lực từ chất dịch trong tai giữa, màng nhĩ sẽ phản xạ lại càng nhiều.
  • Phân tích dịch nhầy (Tympanocentesis): Trong một số trường hợp, bác sĩ có thể dùng một ống nhỏ xuyên qua màng nhĩ để lấy dịch từ tai giữa. Chất dịch này sẽ được đưa đi phân tích ở phòng thí nghiệm. Xét nghiệm này có thể hữu ích nếu tình trạng bệnh của bạn không đáp ứng với các phương pháp điều trị trước đó.
  • Các xét nghiệm khác: Đối với các bé bị viêm tai giữa hoặc có dịch tích tụ ở tai giữa, bác sĩ có thể giới thiệu bố mẹ đến gặp chuyên gia thính học, nhà trị liệu ngôn ngữ hoặc nhà trị liệu phát triển để kiểm tra thính lực, kỹ năng nói, hiểu ngôn ngữ hoặc khả năng phát triển của trẻ.

Kết quả chẩn đoán

Sau khi tiến hành các xét nghiệm, bác sĩ sẽ đưa ra chẩn đoán và cách điều trị viêm tai giữa dựa vào đặc điểm của từng dạng viêm tai giữa, cụ thể như:

  • Viêm tai giữa cấp tính: Có hiện tượng tích tụ dịch trong tai giữa, có dấu hiệu của nhiễm trùng và các triệu chứng bắt đầu tương đối đột ngột.
  • Viêm tai giữa ứ dịch: Có hiện tượng tích tụ dịch trong tai giữa nhưng chưa có dấu hiệu nhiễm trùng.
  • Viêm tai giữa sinh mủ mạn tính: Viêm tai kéo dài dẫn đến rách màng nhĩ, gây chảy mủ nhiều đợt ở tai.

viêm tai giữa

Phương pháp điều trị

Viêm tai giữa thường được điều trị bằng thuốc kháng sinh sau khoảng thời gian ngắn tự theo dõi tại nhà hoặc khi các triệu chứng trở nên nghiêm trọng hơn. Phương pháp phẫu thuật ngăn dịch tích tụ chỉ được áp dụng trong trường hợp viêm tai giữa cấp tính đã trở thành mãn tính và có nguy cơ ảnh hưởng đến sự phát triển của trẻ.

Theo dõi tại nhà

Các triệu chứng viêm tai giữa ở trẻ thường có thể tự cải thiện trong vòng 1-2 tuần mà không cần điều trị bằng kháng sinh. Bạn có thể theo dõi các triệu chứng của bệnh viêm tai tại nhà nếu:

  • Trẻ từ 6-23 tháng tuổi bị đau nhẹ ở một bên tai dưới 48 giờ và có mức thân nhiệt dưới 39ºC.
  • Trẻ từ 24 tháng tuổi trở lên bị đau nhẹ ở một hoặc cả hai tai dưới 48 giờ và có mức thân nhiệt dưới 39ºC.

Các biện pháp kiểm soát cơn đau

Một số phương pháp điều trị giúp giảm đau do viêm tai giữa gây ra bao gồm:

  • Thuốc giảm đau: Bác sĩ có thể cho bạn sử dụng acetaminophen không kê đơn (Tylenol) hoặc ibuprofen (Advil, Motrin IB) để giảm đau. Đối với aspirin, bạn phải thật cẩn trọng khi dùng loại thuốc này cho trẻ em hoặc thanh thiếu niên. Nó có thể gây tác dụng phụ liên quan đến hội chứng Reye.
  • Thuốc nhỏ gây tê: Thuốc gây tê có thể được sử dụng để giảm đau, miễn là màng nhĩ của bạn không bị thủng.

Liệu pháp kháng sinh điều trị viêm tai giữa

Sau thời gian quan sát ban đầu, bác sĩ có thể đề nghị phương pháp điều trị viêm tai giữa bằng thuốc kháng sinh cho các trường hợp trẻ từ 6 tháng tuổi trở lên bị đau tai từ trung bình đến nặng ở một hoặc cả hai tai trong ít nhất 48 giờ hoặc có thân nhiệt từ 39ºC.

Trẻ em dưới 6 tháng tuổi bị viêm tai giữa cấp tính có khả năng được điều trị bằng kháng sinh luôn mà không cần thời gian quan sát ban đầu.

Trong quá trình điều trị bằng thuốc kháng sinh, bạn cần lưu ý tuân thủ chặt chẽ liều lượng sử dụng theo chỉ dẫn của bác sĩ. Tuyệt đối không tự ý ngưng dùng thuốc kể cả khi các dấu hiệu viêm tai giữa đã thuyên giảm. Điều này có thể khiến nhiễm trùng tái phát hoặc gây ra tình trạng kháng thuốc.

Điều trị viêm tai giữa sinh mủ mạn tính

Viêm tai giữa sinh mủ mạn tính là căn bệnh rất khó điều trị dứt điểm. Phương pháp chữa bệnh chủ yếu là sử dụng kháng sinh dưới dạng thuốc nhỏ. Bạn có thể được hướng dẫn cách hút chất lỏng ra khỏi ống tai trước khi nhỏ thuốc.

Viêm tai giữa hoàn toàn có thể chữa khỏi nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Do đó, khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu bất thường nào ở tai, bạn nên đến bệnh viện để được kiểm tra càng sớm càng tốt.

Cách phòng bệnh viêm tai giữa

Dưới đây là một số cách phòng bệnh viêm tai giữa cho người lớn và trẻ em:

Đối với người lớn

  • Mỗi khi vệ sinh tai hãy chú ý thực hiện nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh làm tổn thương niêm mạc tai, nặng hơn là thủng màng nhĩ và gây viêm tai giữa.
  • Không để nước bẩn vào trong tai (đặc biệt khi đi bơi và gội đầu).
  • Nếu mắc các bệnh lý về mũi họng hãy điều trị triệt để.

Đối với trẻ em

  • Thường xuyên vệ sinh tay cho trẻ và để các đồ vật không sạch sẽ cách xa tầm với của trẻ.
  • Cho trẻ đi tiêm phòng đầy đủ và đúng thời gian.
  • Khuyến khích cho con bú sữa mẹ bởi trong sữa mẹ có đề kháng giúp giảm tỷ lệ mắc bệnh viêm tai giữa.
  • Nếu cho trẻ bú bình hãy giữ trẻ ngồi thẳng và tránh cho bú khi đang nằm.
  • Để trẻ tránh xa nơi có khói thuốc lá.

 

Tìm kiếm có liên quan

  • Mẹo chữa viêm tai giữa
  • Triệu chứng viêm tai giữa người lớn
  • Biến chứng viêm tai giữa
  • Phác đồ điều trị viêm tai giữa
  • Viêm tai giữa
  • Biến chứng sau mổ viêm tai giữa
  • Hình ảnh viêm tai giữa
  • Dấu hiệu viêm tai giữa ở trẻ sơ sinh

Nội dung liên quan:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *