Người trẻ phòng đột quỵ có những điều NÊN LÀM và HẠN CHẾ nào?

Người trẻ phòng đột quỵ

Trước đây, khi nói về đột quỵ người ta nghĩ ngay đến “bệnh” của người trung niên hay cao tuổi… Tuy nhiên, kết quả ghi nhận những năm gần đây, đột quỵ đã “tấn công” mạnh vào nhóm người trẻ tuổi, thậm chí ở tuổi đôi mươi. Vậy Người trẻ phòng đột quỵ cần làm gì và không nên làm gì?

Đột quỵ không “miễn nhiễm” với người trẻ nên Người trẻ phòng đột quỵ như thế nào?

Đang tập vật lý trị liệu cho con trai tại Khoa Vật lý trị liệu, phục hồi chức năng BV Chợ Rẫy, mẹ em Nguyễn Thanh Tuấn (TPHCM) rầu rĩ kể về trường hợp của con: “Cháu nó mới 19 tuổi, 6 tháng trước không hiểu sao lại bị đột quỵ khi vừa đi ăn cưới anh họ về. Gia đình đưa đi cấp cứu kịp thời nhưng cháu lại bị liệt tay trái. Tập suốt nửa năm mới cầm nắm được Không biết nó có hồi phục hoàn toàn được không nữa”.

Còn chị Hà Thị Linh (Vinh, Nghệ An) chia sẻ: “Trước giờ cứ nghĩ tai biến thì phải già mới bị. Nhưng bệnh này đã cướp đi người anh họ của mình dù mới ở tuổi 37. Anh ấy bị đau đầu 2 ngày nhưng cứ tưởng là cảm thông thường, ngày thứ 3 nữa đêm đau dữ dội, đưa lên bệnh viện và ra đi vĩnh viễn. Nhớ lại thật đau buồn”.

Không chỉ riêng những trường hợp trên, hiên nay, rất nhiều người trẻ có nguy cơ hoặc đã phải trải qua một cơn tai biến. PGS.TS Vũ Anh Nhị, cho biết, thông thường, đột quỵ não được xem là bệnh của người cao tuổi, với độ tuổi trung bình của bệnh là từ 55 tuổi trở lên. Tuy nhiên, những năm gần đây đột quỵ não đang ngày càng trẻ hóa với mức tăng trung bình khoảng 2% mỗi năm. Nhiều bệnh viện, đơn vị đột quỵ thậm chí còn tiếp nhận những trường hợp bị đột quỵ khi mới 18, 20 tuổi.

Không chỉ gây nguy cơ tử vong cao, đột quỵ còn để lại di chứng nặng nề. Hơn 90% số người may mắn sống sót phải đối mặt với di chứng, khả năng tái phát và thời gian đằng đẵng tập phục hồi chức năng sau đột quỵ. Đặc biệt, người trẻ bị đột quỵ khiến gia đình mất đi trụ cột và khó khăn hơn về vấn đề tài chính chăm sóc, cải thiện.

Tại sao người trẻ vẫn bị đột quỵ não?

Những nguyên nhân chủ yếu khiến người trẻ tuổi mắc đột quỵ nào bao gồm:

Bệnh lý dị dạng mạch máu não:

Dị dạng mạch máu não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây nên đột quỵ chảy não ở những người trẻ tuổi. Sự phát triển bất thường của mạch máu não có thể gây nên những túi phình – với thành mạch máu mỏng, là nguyên nhân có thể gây xuất huyết não. Hoặc mạch máu có thể bị bóc tách gây hẹp, tắc mạch – nhồi máu não.

Hiện tại là chưa có biện pháp nào thực sự hiệu quả để dự phòng dị dạng mạch não. Những bất thường này có thể phát hiện sớm qua chụp cắt lớp vi tính tương phản mạch máu não, hoặc chụp cộng hưởng từ mạch máu não.

Hút thuốc lá:

Khoảng 50 % số bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi có hút thuốc lá, những nghiên cứu mới nhất cho thấy có sự tương quan giữa số lượng thuốc hút mỗi ngày và nguy cơ đột quỵ não. Thuốc lá có chứa khoảng 7000 chất độc hóa học như carbon monoxide, formaldehyde, arsenic và cyanide. Những chất độc này được vận chuyển vào máu sau khi hấp thu vào phổi làm thay đổi và phá hủy các tế bào trong cơ thể.

Những thay đổi của các chất hóa học này làm tăng nguy cơ vữa xơ, tổn thương mạch máu não. Việc thay đổi nhận thức và hành vi hút thuốc của người trẻ chưa bao giờ là dễ dàng. Những nghiên cứu này đang gióng thêm một hồi chuông cảnh báo cho những người đã và đang có thú vui độc hại này.

Rối loạn chuyển hóa mỡ máu:

Có khoảng từ 50-60% bệnh nhân nhồi máu não trẻ tuổi có rối loạn chuyển hóa mỡ máu, có sự khác biệt nhẹ giữa nam và nữ, trong đó nam giới hay gặp hơn nữ. Các nhà khoa học Brasil đã chỉ ra rằng tỉ lệ Apolipoprotein B và Apoprotein A- I (ApoB/ApoA-I) có liên quan mật thiết đến nhồi máu não. Người trẻ tuổi với thói quen ăn uống có hại sức khỏe (ăn quá nhiều thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn…), ngày càng đối diện với các bệnh lý mạch máu lớn và nhỏ sớm hơn (bệnh lý đột quỵ, tim mạch …)

 

Người trẻ phòng đột quỵ

Bệnh béo phì và lười vận động:

Các nghiên cứu tại Hoa Kỳ cho thấy khoảng 10% các bệnh nhân đột quỵ trẻ tuổi có thừa cân (chỉ số khối cơ thể BMI >30), ngoài ra các chỉ số chu vi vòng bụng, tỉ lệ vòng bụng/vòng hông, tỉ lệ vòng bụng/chiều cao còn có mối liên quan chặt chẽ hơn đến nguy cơ đột quỵ. Tại Việt Nam chưa có nghiên cứu cụ thể về vấn đề này, tuy nhiên có một thực trạng là trong 05 năm vừa qua (từ 2014 đến 2020), tỉ lệ người béo phì tại Việt Nam đã tăng 33%, đứng thứ 2 trong khu vực Đông Nam Á.

Sự phát triển nhanh chóng của nền kinh tế kéo theo chế độ ăn ít lành mạnh hơn. Giới trẻ ngày càng thích ngồi trước màn hình máy tính hoặc ôm điện thoại di động hơn là tham gia các hoạt động thể dục, thể thao.

Đái tháo đường và tăng huyết áp:

Đái tháo đường gặp ở 30% bệnh nhân đột quỵ trẻ và với bệnh tăng huyết áp là khoảng 10%. Đặc biệt với khu vực Đông Nam Á, tỉ lệ bệnh nhân đột quỵ nhồi máu não trẻ tuổi có đái tháo đường lên tới 54.8%. Tại Việt Nam, đang có sự gia tăng nhanh bệnh tiểu đường ở người trẻ, thậm chí với trẻ em.

Nhiều ca bệnh được ghi nhận ở trẻ nhỏ từ 9 đến 13 tuổi, thanh niên từ 20 đến dưới 30 tuổi. Thói quen ăn uống thay đổi, lối sống không lành mạnh, ô nhiễm môi trường khiến độ tuổi mắc tiểu đường càng trẻ, thậm chí mới 9 tuổi.

Uống rượu bia:

Uống rượu bia, đặc biệt là rượu nặng có liên quan chặt chẽ đến sự tăng lên của bệnh lý chảy máu não ở bệnh nhân trẻ tuổi. Nghiên cứu của Tạp chí Y khoa Lancet (Anh) về tình trạng sử dụng đồ uống có cồn tại 189 quốc gia và vùng lãnh thổ giai đoạn 1990 – 2017 cho thấy Việt Nam là quốc gia có tốc độ tăng tiêu thụ rượu lớn nhất thế giới, gần 90% kể từ năm 2010, gấp khoảng 2,5 lần tốc độ tiêu thụ của Ấn Độ (37,2%). Năm 2017, bình quân mỗi người Việt uống gần 9 lít đồ uống có cồn, con số này tại Ấn Độ là 5,9 lít; Nhật Bản là 7,9 lít…

Trong một báo cáo công bố năm 2018, Tổ chức Y tế thế giới (WHO) cũng đánh giá mức tiêu thụ rượu bia của người Việt ở bậc cao so với các quốc gia khác trong khu vực. Ước tính, trung bình mỗi người Việt trên 15 tuổi tiêu thụ 8,3 lít cồn nguyên chất trong một năm, nhiều hơn người Trung Quốc và gấp 4 lần người Singapore. Tai nạn giao thông, các bệnh lý về gan mật, đột quỵ … dường như chưa đủ để khiến người Việt Nam cải thiện thói quen lạm dụng rượu bia.

Giải pháp hữu hiệu giúp Người trẻ phòng đột quỵ

GS.TS Vũ Anh Nhị lưu ý, phòng ngừa từ sớm chính là cách để bảo vệ cơ thể khỏi đột quỵ. Người trẻ phòng đột quỵ cần biết cân bằng cuộc sống giữa công việc và nghỉ ngơi, dinh dưỡng và vận động.

Về ăn uống cần hạn chế chất béo, ngọt, thức ăn nhiều mắm muối; ăn nhiều rau, củ, trái cây. Nên vận động thường xuyên (đi bộ, chạy bộ, đạp xe… 30-60 phút mỗi ngày, 4-5 lần một tuần); Làm việc nhẹ nhàng vừa sức, tránh stress, mất ngủ, hạn chế bia rượu, không hút thuốc lá. Ngoài ra, cần khám sức khỏe định kỳ để kịp thời phát hiện và cải thiện các yếu tố nguy cơ đột quỵ như cao huyết áp, tiểu đường, tim mạch…

Bên cạnh đó, mỗi người cũng rất cần có chế độ chăm sóc đặc biệt để kiểm soát gốc tự do, bởi theo tuổi tác khả năng chống gốc tự do của cơ thể ngày càng suy giảm.

Những biện pháp này không chỉ phòng ngừa đột quỵ cho tuổi trẻ mà cho cả cuộc đời. Quan trọng là khi có những dấu hiệu cảnh báo như đã nói ở trên thì cần ngay lập tức đến cơ sở y tế chuyên khoa gần nhất để được khám, chẩn đoán và điều trị thích hợp nhằm tránh những hậu quả tàn khốc của đột quỵ.

 

Người trẻ phòng đột quỵ

Thường xuyên tập luyện thể thao, ăn nhiều rau, cá,… giúp ngăn ngừa đột quỵ

Trước tiên, Người trẻ phòng đột quỵ cần nhận biết những yếu tố nguy cơ của đột quỵ, bao gồm: hút thuốc lá, béo phì, tăng huyết áp, tăng mỡ máu, đái tháo đường, bệnh tim mạch, ít vận động. Từ đó, các biện pháp phòng ngừa đột quỵ cần thiết là: ngưng thuốc lá, thường xuyên tập luyện thể thao, ăn cá, rau, giảm cân, điều trị tăng mỡ máu, đái tháo đường và bệnh tim mạch nếu có.

Nhóm đối tượng đi bộ hoặc vận động nhẹ nhàng như làm vườn trong khoảng thời gian từ 10 phút đến 1 giờ mỗi tuần có tỷ lệ mắc bệnh giảm 18%. Tỷ lệ này ở nhóm đối tượng có thời gian vận động từ 2,5 giờ đến 5 giờ/tuần và ít nhất 25 giờ/tuần lần lượt là 31% và 50%.

Vận động dù ít hay nhiều với cường độ cao hay thấp đều là cách thức củng cố sức khỏe và bảo vệ cơ thể trước nguy cơ bệnh tật. Trong báo cáo được công bố trên Tạp chí Y học Thể thao của Anh, các nhà nghiên cứu phát hiện số thời gian con người vận động tỷ lệ nghịch với phần trăm nguy cơ mắc bệnh. Cũng trong báo cáo này, các nghiên cứu khẳng định các hoạt động tăng nhịp tim như đạp xe, chạy và các bộ môn thể thao có tính đua tranh càng có hiệu quả hơn so với các phương thức vận động nhẹ nhàng nói trên.

Trong khi đó, các nhà nghiên cứu ước tính rằng khoảng 1 trong 7 trường hợp tử vong do tim mạch có thể là do ăn ít trái cây và khoảng 1 trong 12 trường hợp tử vong do tim mạch là vì ăn ít rau. Trái cây và rau quả là nguồn cung cấp chất xơ, kali, magiê, chất chống ôxy hóa, có thể làm giảm huyết áp và cholesterol, và cải thiện sức khỏe và sự đa dạng của vi khuẩn tốt trong đường tiêu hóa. Các nhà nghiên cứu khuyến cáo mỗi ngày nên ăn 300 gram trái cây, tương đương với khoảng hai quả táo nhỏ và 400 gram rau mỗi ngày.

 

Nội dung liên quan:

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *